Giriş
CQI eğitimleri, AIAG (Automotive Industry Action Group) tarafından yayımlanan özel proses değerlendirme kılavuzlarını kendi tesisinde uygulayacak veya tedarikçilerinde denetleyecek ekiplere yöneliktir.
Bu sayfa bir yol haritasıdır: CQI’ın ne olduğunu, IATF 16949 ile nasıl ilişkilendiğini ve prosesinize hangi değerlendirmenin uygulandığını açıklar. Ardından ilgili eğitim sayfasına yönlendirir.
İçindekiler
“Özel proses” ne demek?
Bu kavramı anlamak, CQI’ın neden var olduğunu anlamanın anahtarıdır.
Özel proses, sonucu tamamlandıktan hemen sonra ölçüm ve muayeneyle tam olarak doğrulanamayan prosestir. Isıl işlem görmüş bir parçanın iç yapısını, kaplamanın yapışma dayanımını veya bir kaynak dikişinin nüfuziyetini gözle bakarak anlayamazsınız. Doğrulamak için çoğu zaman parçayı tahrip etmeniz gerekir — ki bu da her parça için mümkün değildir.
Sonuç şu: bu proseslerde kalite güvencesi bitmiş ürün ölçümüne dayanamaz. Tekrarlanabilir ve uygun ürün elde etmenin tek yolu prosesin kendisini kontrol altında tutmaktır.
CQI özel proses değerlendirmeleri tam olarak bunu denetler: ekipman, parametre kontrolü, kalibrasyon, personel yetkinliği, kayıt sistemi. Ürünü değil, ürünü üreten sistemi.
CQI ile IATF 16949 arasındaki ilişki
CQI kılavuzları bağımsız belgelendirme standartları değildir; bunlara göre belge düzenlenmez. IATF 16949 kapsamında müşteri özel gereklilikleri (CSR) yoluyla devreye girerler.
Pratikte işleyiş şöyledir: OEM veya Tier 1 müşteriniz, ilgili prosesi yürütüyorsanız CQI değerlendirmesini sözleşmeye bağlar. Çoğu durumda yılda en az bir kez öz değerlendirme yapmanız ve kayıtları saklamanız beklenir. Müşteri denetimlerinde bu kayıtlar istenir.
İkinci bir yükümlülük daha var: bu prosesleri dışarıdan satın alıyorsanız, tedarikçinizin uygunluğunu doğrulama sorumluluğu size aittir. Yani kaplama yaptırıyorsanız, kendiniz kaplama yapmasanız da CQI-11 bilmeniz gerekebilir.
Kontrol edilecek yer: Hangi CQI’ın sizin için geçerli olduğunu müşterinizin CSR dokümanından ve sözleşmelerinizden teyit edin. Beklentiler müşteriden müşteriye değişir.
Özel Proses Değerlendirmeleri
Belirli üretim proseslerine özgü, saha denetimi formatındaki değerlendirmeler:
| Kılavuz | Proses | Kimler için |
|---|---|---|
| CQI-9 | Isıl işlem | Sertleştirme, temperleme, sementasyon yapan tesisler ve ısıl işlem satın alanlar |
| CQI-11 | Galvanik kaplama | Çinko, dekoratif kaplama, sert krom, akımsız nikel, elektroparlatma |
| CQI-12 | Boya kaplama | Yaş ve toz boya, yüzey işlem hatları |
| CQI-15 | Kaynak | Direnç, ark ve diğer kaynak proseslerini yürüten tesisler |
| CQI-17 | Lehimleme | Elektronik montaj ve lehimleme prosesleri |
| CQI-23 | Plastik kalıplama | Enjeksiyon ve diğer plastik şekillendirme prosesleri |
| CQI-27 | Döküm | Dökümhaneler ve döküm parça tedarikçileri |
| CQI-29 | Sert lehimleme | Sert lehimleme (brazing) prosesleri |
| CQI-30 | Kauçuk işleme | Kauçuk karıştırma ve kalıplama prosesleri |
| CQI-35 | Kablo demeti | Kablo demeti ve kablaj üretimi |
Bu değerlendirmelerin ortak mantığı aynıdır: yönetim sorumluluğu, ekipman ve saha gereklilikleri, prosese özgü teknik tablolar, ölçüm ve kayıt gereklilikleri. Birini öğrenen katılımcı diğerlerine daha hızlı uyum sağlar — bu, birden fazla prosesi olan tesisler için paket eğitimi ekonomik kılar.
Yöntem ve Sistem Kılavuzları
Belirli bir üretim prosesine değil, kalite yönetimi uygulamalarına odaklanan CQI yayınları:
| Kılavuz | Konu | Kimler için |
|---|---|---|
| CQI-8 | Katmanlı proses denetimi (LPA) | Saha denetim programı kuran üretim ve kalite ekipleri |
| CQI-14 | Garanti yönetimi | Garanti ve saha performansı süreçlerini yürüten ekipler |
| CQI-18 | Hata önleme (poka-yoke) | Proses ve üretim mühendisleri |
| CQI-19 | Alt tedarikçi yönetimi | Satın alma ve tedarikçi kalite ekipleri |
| CQI-20 | Etkin problem çözme | Kalite, üretim ve müşteri şikâyeti ekipleri |
| CQI-22 | Kalitesizlik maliyeti (COPQ) | Kalite yöneticileri ve finans ile çalışan ekipler |
| CQI-24 | Hata türlerine dayalı tasarım gözden geçirme | Tasarım ve ürün geliştirme ekipleri |
| CQI-28 | İzlenebilirlik | Kalite sistemi, lojistik ve geri çağırma süreçleri |
Prosesinize göre hangisi?
Hızlı bir eleme için:
Metal işliyorsanız: Isıl işlem varsa CQI-9. Kaplama varsa CQI-11. Boyama varsa CQI-12. Kaynak varsa CQI-15. Döküm varsa CQI-27. Sert lehimleme varsa CQI-29.
Plastik veya kauçuk işliyorsanız: Plastik kalıplama için CQI-23, kauçuk için CQI-30.
Elektronik üretiyorsanız: Lehimleme için CQI-17, kablo demeti için CQI-35.
Bu prosesleri satın alıyorsanız: Tedarikçinizde hangi proses varsa o kılavuzu bilmeniz gerekir. Ayrıca alt tedarikçi yönetimi için CQI-19 doğrudan sizin konunuz.
Sistemsel bir açığı kapatıyorsanız: Saha denetimi kurmak için CQI-8, problem çözme yetkinliği için CQI-20, hata önleme için CQI-18, izlenebilirlik için CQI-28.
Birden fazla proses yürütüyorsanız her biri için ayrı değerlendirme gerekir — CQI-11 yapmış olmanız CQI-9 yerine geçmez.
Paket ve Kombine Programlar
Çok prosesli tesisler için sık talep edilen kombinasyonlar:
- Kaplama + ısıl işlem: CQI-11 ve CQI-9. Kaplama öncesi/sonrası ısıl işlem uygulayan tesislerde yaygın.
- Kaplama + boya: CQI-11 ve CQI-12. Yüzey işlem hatlarının ikisini birden yürüten tesisler.
- Kaynak + sert lehimleme: CQI-15 ve CQI-29.
- Denetçi paketi: CQI-8 (LPA) ve CQI-20 (problem çözme) ile iç denetim yetkinliğinin bütünlenmesi.
- Tedarikçi kalite paketi: CQI-19 ile birlikte tedarikçinizde geçerli olan özel proses kılavuzu.
Paket programlarda ortak bölümler bir kez işlendiği için toplam süre ve maliyet ayrı ayrı katılıma göre düşer.
Katılım Seçenekleri
Katılım türü: Genel katılıma açık veya kuruma özel.
Eğitim metodu: Yüz yüze (kuruluşunuzda veya eğitim salonumuzda), uzaktan canlı bağlantı, kayıttan izleme.
Süre: Kılavuza ve kapsama göre 1–2 gün. Kendi hattınız üzerinden saha çalışması yapılacaksa 2 gün önerilir.
Tarihler: Talepler doğrultusunda belirlenir.
Kılavuz temini: CQI kılavuzları ve değerlendirme çalışma kitapları telif korumalı yayınlardır ve eğitim kapsamında sağlanmaz. Katılımcıların güncel baskıya erişimi olması gerekir; AIAG üzerinden temin edilir.
Eğitimin Ötesinde: Uygulama Desteği
Geçiş sürecinde ihtiyaç olan her alanda danışmanlık hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.
- Öz değerlendirmenin birlikte yürütülmesi ve raporlanması
- Mevcut kayıt ve prosedür yapısının fark analizi
- Düzeltici faaliyet planının hazırlanması
- Tedarikçilerinizde bağımsız CQI denetimi
- Müşteri denetimi öncesi hazırlık çalışması
CQI Eğitimleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
CQI belgesi alabilir miyim? Hayır. CQI kılavuzları belgelendirme standardı değil, öz değerlendirme ve denetim kılavuzlarıdır. IATF 16949 kapsamında müşteri özel gereklilikleri yoluyla devreye girerler. Eğitim sonunda katılımcılara katılım belgesi düzenlenir.
Hangi CQI bizim için geçerli? Yürüttüğünüz proseslere ve müşterinizin özel gerekliliklerine bağlıdır. Sözleşmelerinizi ve CSR dokümanlarınızı kontrol etmenizi öneririz; emin değilseniz kısa bir görüşmeyle birlikte değerlendirebiliriz.
CQI değerlendirmesi ne sıklıkla yapılmalı? Özel proses değerlendirmelerinde öz değerlendirmenin yılda en az bir kez yürütülmesi beklenir. Müşteri gereklilikleriniz daha sık bir periyot öngörebilir.
Özel proses ne demek? Sonucu tamamlandıktan hemen sonra ölçüm ve muayeneyle tam olarak doğrulanamayan prosestir. Doğrulama çoğu zaman tahribatlı test gerektirir; bu nedenle kalite güvencesi ürün ölçümüne değil proses kontrolüne dayanır.
Prosesi kendimiz yapmıyoruz, satın alıyoruz. Yine de gerekli mi? Evet, büyük olasılıkla. Bu prosesleri dışarıdan temin ediyorsanız tedarikçinizin uygunluğunu doğrulama sorumluluğu size aittir. Tedarikçi denetimi yapacak ekibinizin ilgili kılavuzu bilmesi gerekir.
Birden fazla CQI eğitimini birlikte alabilir miyiz? Evet. Değerlendirmelerin genel yapısı ortak olduğu için kombine programlarda ortak bölümler bir kez işlenir; toplam süre ve maliyet ayrı ayrı katılıma göre düşer.
CQI eğitimi için ön koşul var mı? Hayır. İlgili proses hakkında genel bilgi katılımı kolaylaştırır ancak zorunlu değildir.
Kılavuzu siz sağlıyor musunuz? Hayır. CQI kılavuzları telif korumalıdır ve AIAG veya yetkilendirdiği kurumlar üzerinden temin edilmelidir. Katılımcıların güncel baskıya erişimi olması gerekir.