Giriş
PSCR eğitimi, otomotiv tedarik zincirinde ürün güvenliği ve ürün uygunluğundan sorumlu temsilcilerin (Product Safety and Conformity Representative) görevlerini yerine getirebilmesi için gereken yetkinliği kazandırır.
Bu alanın referans dokümanı Temmuz 2026’da yenilendi. VDA, Product Compliance – Band 2: Ürün Güvenliği ve Ürün Uygunluğu kılavuzunu 1. baskı olarak yayımladı ve bu doküman, 2018’de yayımlanan eski VDA “Ürün Bütünlüğü” (Produktintegrität) cildinin yerini aldı. “Ürün Bütünlüğü” terimi yerini “Product Compliance” kavramına bıraktı.
Yeni kılavuz, ürün güvenliği ve uygunluk gerekliliklerini ürün yaşam döngüsünün tamamı boyunca — inovasyondan kullanım ömrünün sonuna kadar — somutlaştırıyor ve PSCR rolünü tedarik zinciri içinde yeniden tanımlıyor.
İçindekiler
Önemli bir adlandırma notu
Bu kılavuz sıklıkla “VDA 2” olarak anılıyor, ancak bu yanlış. VDA 2, üretim prosesi ve ürün onayını (PPA) konu alan ayrı bir cilttir.
Buradaki doküman VDA Product Compliance serisinin 2. cildidir. Doğru adlandırma: VDA Product Compliance – Band 2: Ürün Güvenliği ve Ürün Uygunluğu. Rolün kısaltması ise PSCR‘dir.
Bu ayrımı bilmek satın alma ve denetim yazışmalarında karışıklığı önler.
Ürün güvenliği ve ürün uygunluğu: fark ne?
İki kavram sıkça birbirinin yerine kullanılıyor, oysa farklı yasal zeminlere dayanıyor:
Ürün güvenliği, ürün güvenliği mevzuatının temel beklentisini karşılar: ürünün kabul edilemez risklerden arınmış olması.
Ürün uygunluğu, ürüne uygulanan tüm geçerli gerekliliklerin karşılanmasına odaklanır ve doğrudan ürün sorumluluğu (product liability) ile ilişkilidir.
Yeni kılavuzun getirdiği iyileştirmelerden biri, bu iki alana ait görevlerin daha net ayrıştırılması. Uygulamada birçok kuruluş ikisini tek bir kontrol listesi altında topluyor ve uygunluk tarafını eksik bırakıyor.
Her iki alanın da güçlendirilmesindeki temel motivasyon açık: dünya genelinde artmaya devam eden ürün geri çağırma sayıları.
VDA Product Compliance Band 2 ile ne değişti?
Terminolojinin netleşmesi. “Ürün Bütünlüğü” kavramı yerini “Product Compliance”a bıraktı. Product Compliance, kuruluşun ürünlerine uygulanan bağlayıcı yükümlülüklerin ürün yaşam döngüsü boyunca yerine getirilmesi anlamına geliyor.
PSCR rolünün yeniden tanımlanması. Rol özellikle tedarik zinciri bağlamında yeniden ele alındı. PSCR görevlerinin “yönetimi” ile “yürütülmesi” arasındaki fark açıkça tanımlandı — bu, tek kişiye yığılan sorumluluğun gerçekçi biçimde dağıtılmasını sağlıyor.
Görev dağılımında esneklik. Kuruluşlar bu görevleri uygun süreçler aracılığıyla bir veya birden fazla kişiye, fonksiyona ya da role devredebiliyor. Genel sorumluluk ise devredilemez; üst yönetimde kalır.
Dokümantasyon beklentilerinin netleşmesi. PSCR faaliyetlerinin sonuçlarının ne şekilde, hangi kapsamda ve ne kadar süreyle belgelenmesi gerektiği daha açık tanımlandı. Denetimlerde en sık zorlanılan konulardan biri buydu.
Geliştirme aşamasındaki görevlerin somutlaştırılması. Ürün ve üretim prosesi geliştirme fazlarında PSCR’nin hangi görevleri üstleneceği ayrıntılandırıldı. Rol artık yalnızca seri üretim ve sapma yönetimi aşamasına sıkışmış değil.
Tehlike değerlendirmelerine ve güvenlik hedeflerine ilk kez atıf. Geliştirme aşamasında tehlike değerlendirmeleri ve hata tolerans süresi gibi güvenlik hedefleri ilk kez kılavuz kapsamına alındı. Fonksiyonel güvenlik çalışmalarıyla arayüzü olan kuruluşlar için önemli bir gelişme.
Denetim türleriyle arayüzün vurgulanması. VDA 6.5 ürün denetimi, VDA 6.3 proses denetimi ve CoP (Conformity of Production) kontrollerinin sonuçlarıyla kurulacak bağlantının önemi belirtildi.
Yönetim sistemlerinden ayrı bir çerçeve. Kılavuzun düzenlemeleri ISO 9001 veya IATF 16949 gibi kalite yönetim sistemlerini etkilemez; bu standartların yorumlanması veya değerlendirilmesi amacıyla kullanılmaz. Ayrı ama tamamlayıcı bir çerçevedir.
Neden şimdi önemli?
Üç etken bir araya geldi:
OEM beklentisi. Alman OEM’ler 2010’ların ortasından itibaren tedarikçilerinden ürün güvenliği sorumlusu atamalarını talep etmeye başladı; bu talep zamanla PSCR olarak standartlaştı. Bugün her üretim sahası için bir PSCR atanması yaygın beklentidir.
IATF 16949 gereklilikleri. Ürün güvenliği IATF 16949’un kendi gereklilikleri arasında yer alır ve müşteri özel gereklilikleri (CSR) üzerinden PSCR ataması sıklıkla şart koşulur.
Değişen ürün sorumluluğu mevzuatı. Avrupa Birliği’nin yeni ürün sorumluluğu düzenlemesi üye devletlerde uyumlaştırılma sürecinde. AB pazarına ihracat yapan Türk tedarikçiler için uygunluk dokümantasyonunun ve sorumluluk zincirinin gösterilebilir olması giderek daha kritik hale geliyor.
Kimler PSCR eğitimi almalı?
- Atanmış PSCR’ler ve yedekleri
- Ürün güvenliği sorumluları (eski PSB rolünü yürütenler)
- Kalite yöneticileri ve kalite sistem sorumluları
- Ürün ve proses geliştirme mühendisleri
- Sapma yönetimi ve müşteri şikâyeti süreçlerini yürüten ekipler
- Tedarikçi kalite geliştirme ekipleri
- IATF 16949 iç denetçileri
- Hukuk ve uyum (compliance) fonksiyonu temsilcileri
Ön koşul yoktur. Halihazırda PSCR olarak görev yapanlar için ağırlık yeni kılavuzun getirdiği farklara kayar.
Eğitim İçeriği
Kavramsal çerçeve
- Product Compliance kavramı ve kapsamı
- Ürün güvenliği ile ürün uygunluğu arasındaki fark
- Ürün yaşam döngüsü boyunca bağlayıcı yükümlülükler
- Ürün sorumluluğu ve geri çağırma riski
- Eski “Ürün Bütünlüğü” yaklaşımından farklar
PSCR rolü ve organizasyon
- PSCR’nin görev ve yetkileri
- Görevlerin yönetimi ile yürütülmesi arasındaki ayrım
- Görevlerin birden fazla kişi veya fonksiyona dağıtılması
- Devredilemeyen üst yönetim sorumluluğu
- PSCR’nin yetkinlik gereksinimleri ve atama süreci
- Tedarik zinciri boyunca PSCR iletişim ağı
Ürün yaşam döngüsünde PSCR görevleri
- Geliştirme aşaması: ürün ve üretim prosesi fazlarındaki görevler
- Tehlike değerlendirmeleri ve güvenlik hedefleriyle ilişki
- Seri üretim aşamasında izleme ve doğrulama
- Sapma yönetimi ve tedarik zincirinde sapmaların ele alınması
- Saha olayları, şikâyetler ve geri çağırma süreçleri
- Kullanım ömrü sonu ve yedek parça dönemi
Dokümantasyon ve kanıt
- Neyin, nasıl ve ne kadar süreyle belgeleneceği
- Karar kayıtları ve izlenebilirlik
- Denetimde sunulabilir kanıt yapısı
- Sık karşılaşılan dokümantasyon eksikleri
Denetimlerle arayüz
- VDA 6.3 proses denetimi ile bağlantı
- VDA 6.5 ürün denetimi ile bağlantı
- CoP (Conformity of Production) kontrolleri
- Müşteri denetimlerinde PSCR’ye yöneltilen tipik sorular
Uygulama çalışmaları
Katılımcılar örnek senaryolar üzerinden sapma değerlendirmesi yapar, karar kaydı oluşturur ve dokümantasyon yapısı tasarlar. Kuruma özel programlarda çalışmalar kendi ürün gruplarınız ve mevcut prosedürleriniz üzerinden yürütülür.
Eğitim Kazanımları
- Ürün güvenliği ile ürün uygunluğunu ayırt edebilme ve ikisini ayrı ayrı yönetebilme
- PSCR görev ve yetkilerini kuruluş yapısına uygun biçimde tanımlayabilme
- Görevlerin yönetimi ile yürütülmesini ayrıştırıp uygun kişilere dağıtabilme
- Geliştirme aşamasındaki ürün güvenliği görevlerini planlayabilme
- Denetimde sunulabilir dokümantasyon yapısı kurabilme
- Sapma ve saha olayı süreçlerini yürütebilme
Süre ve Katılım Seçenekleri
Süre: Genel katılıma açık programlarda 2 gün. Kuruma özel programlarda kapsam ve katılımcı profiline göre 1–3 gün olarak planlanır.
Katılım türü: Genel katılıma açık veya kuruma özel.
Eğitim metodu: Yüz yüze (kuruluşunuzda veya eğitim salonumuzda), uzaktan canlı bağlantı, kayıttan izleme.
Tarihler: Talepler doğrultusunda belirlenir.
Katılım Belgesi
Eğitimi tamamlayan katılımcılara katılım belgesi düzenlenir. Belge; katılımcı adı, eğitim kapsamı, tarih ve süre bilgisini içerir. PSCR atama ve yetkinlik kayıtlarınızda, müşteri ve belgelendirme denetimlerinde yetkinlik kanıtı olarak kullanılabilir.
İlgili Eğitimler
Eğitimin Ötesinde: Uygulama Desteği
Geçiş sürecinde ihtiyaç olan her alanda danışmanlık hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.
- PSCR yapısının kurulması ve görev tanımlarının hazırlanması
- Ürün güvenliği ve uygunluk dokümantasyon sisteminin tasarlanması
- Sapma yönetimi sürecinin kurulması
- Mevcut yapının yeni kılavuza göre fark analizi
- İç ve tedarikçi denetimi hizmetleri
PSCR Eğitimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
VDA Product Compliance Band 2 ne zaman yayımlandı?
- baskı Temmuz 2026’da yayımlandı ve 2018 tarihli VDA “Ürün Bütünlüğü” cildinin yerini aldı.
Bu kılavuz “VDA 2” mi? Hayır. VDA 2, üretim prosesi ve ürün onayını (PPA) konu alan ayrı bir cilttir. Buradaki doküman VDA Product Compliance serisinin 2. cildidir. Sektörde sıkça karıştırılan bir noktadır.
PSCR ne demek? Product Safety and Conformity Representative — Ürün Güvenliği ve Uygunluğu Temsilcisi. Daha önce kullanılan ürün güvenliği sorumlusu (PSB) rolünün yerini almıştır.
Her tesiste PSCR atamak zorunlu mu? VDA tavsiyesi her üretim sahası için bir PSCR atanması yönündedir. Ayrıca birçok OEM bunu müşteri özel gereklilikleri kapsamında şart koşar; sözleşmelerinizi ve CSR dokümanlarınızı kontrol etmenizi öneririz.
PSCR görevlerini tek kişi mi yürütmeli? Hayır. Kılavuz, görevlerin uygun süreçler aracılığıyla bir veya birden fazla kişiye, fonksiyona ya da role devredilebileceğini belirtiyor. Ancak genel sorumluluk devredilemez, üst yönetimde kalır.
Ürün güvenliği ile ürün uygunluğu aynı şey mi? Hayır. Ürün güvenliği, ürünün kabul edilemez risklerden arınmış olmasına odaklanır. Ürün uygunluğu ise ürüne uygulanan tüm geçerli gerekliliklerin karşılanmasını ve ürün sorumluluğunu kapsar. Yeni kılavuz bu ayrımı daha net tanımlıyor.
Bu kılavuz IATF 16949 belgemizi etkiler mi? Kılavuzun düzenlemeleri ISO 9001 veya IATF 16949 gibi kalite yönetim sistemlerini doğrudan etkilemez ve bu standartların yorumlanması için kullanılmaz. Ancak ürün güvenliği IATF 16949’un kendi gereklilikleri arasındadır ve müşteri özel gereklilikleri üzerinden PSCR ataması istenebilir.
Mevcut PSCR’lerimizin yeniden eğitim alması gerekir mi? Kılavuz yenilendiği ve rol yeniden tanımlandığı için yetkinlik kayıtlarınızın güncel baskıya dayanması beklenir. Deneyimli PSCR’ler için farklara odaklanan kısa bir güncelleme programı yeterli olabilir.