Yaygın bir yanlış anlama var: “Biz ısıl işlem yapmıyoruz, dışarıdan alıyoruz. CQI-9 bizi ilgilendirmez.”
İlgilendirir. Bu yazı nedenini ve alıcı olarak ne yapmanız gerektiğini açıklıyor.
Önce: özel proses ne demek?
Özel proses, sonucu tamamlandıktan hemen sonra ölçüm ve muayeneyle tam olarak doğrulanamayan prosestir.
Isıl işlem görmüş bir parçanın iç yapısını gözle göremezsiniz. Kaplamanın yapışma dayanımını parçayı bozmadan ölçemezsiniz. Bir kaynak dikişinin nüfuziyetini yüzeyden anlayamazsınız. Doğrulamak için çoğu zaman parçayı tahrip etmeniz gerekir — ki bu her parça için mümkün değildir.
Sonuç şu: bu proseslerde kalite güvencesi bitmiş ürün muayenesine dayanamaz. Tekrarlanabilir ve uygun ürün elde etmenin tek yolu prosesin kendisini kontrol altında tutmaktır.
CQI özel proses değerlendirmeleri tam olarak bunu denetler: ekipman, parametre kontrolü, kalibrasyon, personel yetkinliği, kayıt sistemi. Ürünü değil, ürünü üreten sistemi.
Neden alıcı olarak sizin sorumluluğunuz?
Mantık basit: eğer ürünü teslim aldığınızda uygunluğunu doğrulayamıyorsanız, güvenceyi başka bir yerden almak zorundasınız. O yer, tedarikçinizin proses kontrol sistemi.
IATF 16949 kapsamında bu prosesleri dışarıdan temin ediyorsanız, tedarikçinizin ilgili gerekliliklere uygunluğunu doğrulama sorumluluğu sizdedir. Müşteri özel gereklilikleriniz de genellikle bunu açıkça şart koşar.
Pratik sonuç: giriş kalite kontrolünde birkaç parça ölçüp geçmek yeterli değil. Tedarikçi denetim programınızın bu prosesleri kapsaması gerekiyor.
Hangi proses hangi değerlendirmeye giriyor?
| Tedarikçinizdeki proses | Değerlendirme |
|---|---|
| Isıl işlem (sertleştirme, temperleme, sementasyon) | CQI-9 |
| Galvanik kaplama (çinko, krom, nikel) | CQI-11 |
| Boya, toz boya, anodizasyon, dönüşüm kaplama | CQI-12 |
| Kaynak | CQI-15 |
| Lehimleme (elektronik montaj) | CQI-17 |
| Plastik kalıplama | CQI-23 |
| Döküm | CQI-27 |
| Sert lehimleme | CQI-29 |
| Kauçuk işleme | CQI-30 |
| Kablo demeti | CQI-35 |
Tedarikçinizde birden fazla proses varsa her biri için ayrı değerlendirme gerekir. CQI-9 yapmış olması CQI-11 yerine geçmez.
Alıcı olarak ne yapmalısınız?
1. Tedarikçi listenizi prosese göre haritalayın. Hangi tedarikçiniz hangi özel prosesi yürütüyor? Bu liste yoksa başlangıç noktanız burasıdır. Çoğu kuruluşta bu bilgi satın alma ve kalite arasında dağınık halde duruyor.
2. Öz değerlendirme kayıtlarını isteyin. Özel proses değerlendirmelerinde öz değerlendirmenin yılda en az bir kez yürütülmesi bekleniyor. Tedarikçinizden güncel kaydı talep edin. “Yapıyoruz” demesi yeterli değil, kaydı görmeniz gerekiyor.
3. Kayıtları değerlendirebilecek yetkinliği edinin. Buradan sıkça atlanıyor. Tedarikçiden gelen 40 sayfalık bir değerlendirme dosyasını alıp klasöre koymak doğrulama değildir. Ekibinizin o dosyayı okuyup anlamlı bulgu çıkarabilmesi gerekir.
Bunun için tedarikçi denetimi yapan personelinizin ilgili CQI kılavuzunu bilmesi şart. Prosesi kendiniz yürütmeseniz de eğitim ihtiyacınız var.
4. Riskli tedarikçilerde yerinde denetim planlayın. Kritik parça tedarik eden, performans sorunu yaşayan veya ilk kez çalıştığınız tedarikçilerde öz değerlendirme kaydını görmek yeterli olmayabilir. Yerinde ikinci taraf denetimi planlayın.
5. Denetim programınızı riske göre kurgulayın. ISO 19011:2026, denetim programının kuruluş hedefleri, süreçleri ve öncelikleri dikkate alınarak planlanmasını vurguluyor. Tüm tedarikçileri aynı sıklıkta denetlemek ne verimli ne gerçekçi.
Kendiniz denetleyemiyorsanız
Yetkinlik veya kapasite yoksa iki seçenek var: ekibinizi eğitmek ya da bağımsız denetim hizmeti almak.
İkincisi kısa vadede pratik, ancak uzun vadede kendi yetkinliğinizi kurmak daha sürdürülebilir. Tedarikçi denetimi tek seferlik bir iş değil, süreklilik gerektiren bir program.
Sık sorulan: tedarikçim belgeli, yeterli değil mi?
IATF 16949 belgeli olması, özel proses değerlendirmesini yapmış olduğu anlamına gelmez. Bunlar farklı yükümlülükler.
CQI değerlendirmeleri bağımsız belgelendirme standartları değil; IATF 16949 kapsamında müşteri özel gereklilikleri yoluyla devreye giriyor. Yani tedarikçinizin yükümlülüğü sizin ve OEM’in sözleşmesinden doğuyor.
Belge, değerlendirme kaydının yerine geçmez.
Kontrol listesi
- Tedarikçilerimin hangi özel prosesleri yürüttüğüne dair güncel bir listem var mı?
- Her biri için hangi değerlendirmenin geçerli olduğunu biliyor muyum?
- Öz değerlendirme kayıtlarını düzenli olarak topluyor muyum?
- Bu kayıtları değerlendirebilecek yetkin personelim var mı?
- Denetim programım riske göre önceliklendirilmiş mi?
- Bulgular için düzeltici faaliyet takibi yapıyor muyum?
Sonraki adım
Hangi değerlendirmenin sizi ilgilendirdiğini görmek için CQI eğitimleri sayfamızı inceleyebilir, tedarikçi denetim programınızın kurulması veya bağımsız tedarikçi denetimi için danışmanlık hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.
