Poka-yoke, üretim veya montaj süreçlerinde hatanın oluşmasını ya da bir sonraki adıma geçmesini engelleyen mekanizmadır. Türkçede hata önleme olarak kullanılır.
Önleme mi, saptama mı?
Bu ayrım kritiktir ve uygulamada sıkça karıştırılır.
Önleme, hatanın oluşmasını fiziksel veya sistemsel olarak imkânsız kılar: parça yalnızca doğru yönde takılabilecek şekilde tasarlanır, eksik vida varsa çevrim tamamlanmaz.
Saptama, oluşmuş hatayı yakalar: sensör eksik parçayı algılar ve alarm verir.
Önleme daima daha ekonomiktir; ancak her durumda mümkün olmayabilir.
Doğrulama zorunluluğu
En sık gözden kaçan nokta budur. Bir poka-yoke mekanizması devre dışı kalabilir ve kimse fark etmeyebilir: sensör kirlenir, ayar kayar, bir bakım sırasında devre dışı bırakılıp geri açılmaz.
Bu nedenle mekanizmaların çalıştığının periyodik olarak doğrulanması ve bu doğrulamanın kontrol planında tanımlı olması beklenir. Denetimlerde en sık sorulan konulardan biridir.
Fırsatlar nereden bulunur?
En verimli kaynak PFMEA‘dır: yüksek riskli hata türleri, mekanizma tasarlanacak öncelikli noktaları gösterir.
Mekanizma tasarımı, doğrulama programı kurulumu ve FMEA bağlantısı CQI-18 hata önleme eğitiminde uygulamalı olarak ele alınır. Risk tarafı için FMEA eğitimine bakabilirsiniz.