Hidrojen gevrekliği, üretim prosesleri sırasında metal içine giren hidrojenin, özellikle yüksek mukavemetli çeliklerde ani ve beklenmedik kırılmalara yol açması durumudur.
Otomotivde kritik bir konudur; çünkü kırılma genellikle parça montajlandıktan ve yük altına girdikten sonra, herhangi bir görsel uyarı olmadan gerçekleşir.
Nasıl oluşur?
Asitle temizleme, yağ alma ve elektrolitik kaplama gibi işlemler sırasında açığa çıkan hidrojen metalin yapısına girebilir. Yüksek mukavemetli çeliklerde bu hidrojen, gerilim altında çatlak başlangıcı oluşturur.
Nasıl önlenir?
Temel yöntem, kaplama sonrasında belirlenmiş sıcaklık ve sürede fırınlama (gevreklik giderme) uygulamaktır. Fırınlamanın kaplamadan sonra belirlenmiş süre içinde başlatılması gerekir; gecikme etkinliği azaltır.
Bu nedenle fırın sıcaklık kontrolü, sıcaklık ölçüm ekipmanının kalibrasyonu ve fırınlama kayıtları kaplama tesislerinde kritik kontrol noktalarıdır.
Denetimdeki yeri
CQI-11 Kaplama Sistem Değerlendirmesi kapsamında sıcaklık kontrollü prosesler ve ilgili ölçüm ekipmanı gereklilikleri değerlendirilir. Bu konu, hem yıllık öz değerlendirmede hem müşteri denetimlerinde en sık sorulan başlıklardandır: hangi parçalara fırınlama uygulanıyor, hangi parametrelerle, kaplama sonrası ne kadar sürede başlatılıyor, kayıtlar nerede tutuluyor ve sıcaklık ölçüm sistemi nasıl doğrulanıyor.
İlgili eğitim: CQI-11 eğitimi — sıcaklık kontrollü prosesler, ölçüm ekipmanı gereklilikleri ve kayıt yapısı denetçi gözüyle ele alınır.