Türkçe’de her ikisi de “kaplama” olarak anılıyor ve bu, yüzey işlem tesislerinde sürekli karışıklığa yol açıyor. Kısa cevap: farklı prosesleri kapsıyorlar ve biri diğerinin yerine geçmiyor.
Temel ayrım
CQI-11 — Kaplama Sistem Değerlendirmesi (Plating System Assessment) Galvanik ve elektrolitik prosesleri kapsar:
- Çinko ve çinko alaşım elektrolitik kaplamalar
- Metal veya plastik altlıklar üzerine dekoratif kaplamalar
- Sert krom kaplamalar
- Akımsız nikel
- Elektroparlatma
CQI-12 — Boya ve Kaplama Sistem Değerlendirmesi (Coating System Assessment) Boya ve yüzey kaplama proseslerini kapsar:
- Dönüşüm kaplamaları (conversion coating)
- Anodizasyon
- Toz boya
- Püskürtme (sprey) kaplamalar
- Daldırma ve santrifüj (dip/spin) kaplamalar
- Ortak adımlar: sulu ve mekanik ön işlemler, kürleme
Sık yapılan üç hata
“Biz sadece boyacıyız, CQI-12 bize yeter.” Doğru olabilir. Ancak boya öncesi bir çinko kaplama veya dekoratif kaplama adımınız varsa CQI-11 de devreye girer.
“Anodizasyon yapıyoruz, bu galvanik bir işlem, CQI-11’e girer.” Girmez. Anodizasyon CQI-12 kapsamındadır. Elektrokimyasal bir proses olması sınıflandırmayı değiştirmez.
“Dönüşüm kaplama boyanın ön işlemi, ayrıca değerlendirmeye girmez.” Girer. Dönüşüm kaplama CQI-12’nin doğrudan kapsamındadır ve kendi gereklilikleri vardır.
Her ikisini de yürüten tesisler
Türkiye’deki yüzey işlem tesislerinin önemli bir kısmı hem galvanik kaplama hem boya hattı işletiyor. Bu durumda iki ayrı öz değerlendirme yapmanız gerekiyor. CQI-11 yapmış olmanız CQI-12 yerine geçmez.
İyi haber şu: iki değerlendirmenin genel yapısı ortak. Yönetim sorumluluğu, saha ve ekipman gereklilikleri, kayıt sistemi, personel yetkinliği bölümleri benzer mantıkla kurulmuş. Farklılaşma prosese özgü teknik tablolarda.
Bu nedenle bir değerlendirmeyi öğrenen ekip diğerine hızla uyum sağlıyor ve kombine eğitim programları ayrı ayrı katılıma göre belirgin biçimde ekonomik oluyor.
Prosesi satın alıyorsanız
Bu prosesleri kendiniz yürütmüyor, dışarıdan temin ediyorsanız sorumluluk ortadan kalkmıyor. Tedarikçinizin uygunluğunu doğrulama yükümlülüğü alıcıdadır.
Yani kaplama veya boya yaptırıyorsanız, tedarikçi denetimi yapacak ekibinizin ilgili kılavuzu bilmesi gerekir.
Güncel baskılar
Her iki kılavuz da 3. baskıda. İkisi de Şubat 2012’den beri kullanılan 2. baskıların yerini aldı.
Her iki revizyonun da ortak amacı içeriği güncellemek, belgenin açıklığını artırmak ve ISO 9001 ile IATF 16949’un proses yaklaşımı ile risk yönetimi kavramlarını değerlendirmeye dahil etmekti.
Öne çıkan ortak yenilikler:
- Her gereklilik artık dikkate alınacak noktaları içeren bir tanımla geliyor
- Kabul edilebilir objektif kanıt örnekleri sunuluyor
- İsteğe bağlı Form Builder ile özelleştirilmiş değerlendirme dokümanı hazırlanabiliyor
- CQI-12’de her prosesle ilişkili test ekipmanı gereklilikleri ilgili proses tablosunun sonunda topluca belirtiliyor
Son madde özellikle işe yarar: kalibrasyon ve ölçüm ekipmanı hazırlığı, müşteri denetimlerinde en sık takılınan konulardan biri.
Sıklık ve zorunluluk
Her iki değerlendirme de öz değerlendirme olarak yılda en az bir kez yürütülmeli.
Bunlar bağımsız belgelendirme standartları değil; IATF 16949 kapsamında müşteri özel gereklilikleri (CSR) yoluyla devreye giriyorlar. Yani zorunluluğunuz sözleşmenizden doğuyor. Hangi kılavuzun sizin için geçerli olduğunu müşterinizin CSR dokümanından teyit edin.
Karar tablosu
| Prosesiniz | Değerlendirme |
|---|---|
| Çinko / çinko alaşım kaplama | CQI-11 |
| Dekoratif kaplama | CQI-11 |
| Sert krom | CQI-11 |
| Akımsız nikel | CQI-11 |
| Elektroparlatma | CQI-11 |
| Dönüşüm kaplama | CQI-12 |
| Anodizasyon | CQI-12 |
| Toz boya | CQI-12 |
| Sprey boya | CQI-12 |
| Daldırma / santrifüj kaplama | CQI-12 |
Sonraki adım
CQI-11 eğitimi ve CQI-12 eğitimi sayfalarımızdan program detaylarına ulaşabilirsiniz. Her iki hattı da işletiyorsanız kombine program talebinizi belirtmeniz yeterli.
