CQI-12 Eğitimi | AIAG Boya ve Yüzey Kaplama Değerlendirmesi

Giriş

CQI-12 eğitimi, AIAG’ın Boya ve Kaplama Sistem Değerlendirmesi (Coating System Assessment) kılavuzunu kendi tesisinde uygulayacak veya tedarikçilerinde denetleyecek ekiplere yönelik uygulamalı bir programdır.

CQI-12, otomotiv sektörüne kaplama yapan işletmelerin kalite sistemlerini değerlendirmek üzere geliştirildi. Yürürlükteki sürüm 3. baskıdır ve 2020’de yayımlanarak Şubat 2012’den beri kullanılan 2. baskının yerini almıştır.

CQI-12 hangi prosesleri kapsıyor?

Kapsam, Türkçe’de sıkça sanıldığından daha geniştir. Yalnızca boya değil, bir dizi yüzey işlem prosesi bu değerlendirmeye girer:

• Dönüşüm kaplamaları (conversion coating)
• Anodizasyon
• Toz boya
• Püskürtme (sprey) kaplamalar
• Daldırma ve santrifüj (dip/spin) kaplamalar
• Birçok kaplama prosesinde ortak olan adımlar: sulu ve mekanik ön işlemler, kürleme

Bu nedenle “CQI-12 sadece boyacılar için” yaklaşımı yanıltıcıdır. Anodizasyon veya dönüşüm kaplama hattı işleten tesisler de kapsamdadır.

CQI-11 ile farkı ne?

İki kılavuz Türkçe’de sıkça “kaplama” olarak anılsa da farklı prosesleri kapsar:

CQI-11, galvanik ve elektrolitik kaplamayı kapsar: çinko ve çinko alaşım kaplamalar, dekoratif kaplama, sert krom, akımsız nikel, elektroparlatma.

CQI-12, boya ve yüzey kaplama proseslerini kapsar: dönüşüm kaplama, anodizasyon, toz boya, sprey ve daldırma kaplamalar.

Her ikisini de yürüten tesisler iki ayrı değerlendirme yapmak zorundadır; biri diğerinin yerine geçmez. Bu kombinasyon Türkiye’deki yüzey işlem tesislerinde oldukça yaygındır.

CQI-12 neden gerekli?

CQI-12 bağımsız bir belgelendirme standardı değildir; IATF 16949 kapsamında müşteri özel gereklilikleri (CSR) yoluyla devreye girer.

Kaplama yapan kuruluşlar için: değerlendirmenin yılda en az bir kez öz değerlendirme olarak yürütülmesi beklenir. Müşteri denetimlerinde bu kayıtlar sorulur.

Kaplama hizmeti satın alan kuruluşlar için: tedarikçilerinin uygunluğunu doğrulama sorumluluğu alıcıdadır. Boyama veya yüzey işlem yaptırıyorsanız, kendiniz bu prosesi yürütmeseniz de CQI-12 bilmeniz gerekebilir.

Her iki durumda da değerlendirmeyi yapacak kişinin yetkinliğini gösterebilmeniz gerekir; eğitim kaydı bu yetkinliğin en yaygın kanıtıdır.

3. baskı ile ne değişti?

3. baskının amacı içeriği güncellemek, belgenin açıklığını artırmak ve ISO 9001 ile IATF 16949’un proses yaklaşımı ile risk yönetimi kavramlarını değerlendirmeye dahil etmekti.

Her gereklilik için tanım ve dikkate alınacak noktalar. Gerekliliklerin nasıl yorumlanacağı netleşti; değerlendiriciye göre değişen yorumların yarattığı tutarsızlık azaldı.

Kabul edilebilir objektif kanıt örnekleri. Ek rehberlik, kabul edilebilir kanıt örneklerini gösteren sorular biçiminde sunuldu. Bu, “ne göstermem gerekiyor?” sorusunu büyük ölçüde cevaplıyor.

Form Builder seçeneği. Değerlendiriciye, değerlendirilen sistemin gerçek prosesini daha iyi yansıtan özelleştirilmiş bir değerlendirme dokümanı hazırlama imkânı sunuldu; özellikle sulu ön işlem ve dönüşüm kaplama bölümlerinde.

İş denetimi bulguları için ayrılmış alan. Değerlendirilen prosesin her adımı için bulguların kaydedilebileceği özel bir alan eklendi.

Test ekipmanı gerekliliklerinin toplulaştırılması. Her prosesle ilişkili test ekipmanı gereklilikleri artık ilgili proses tablosunun sonunda topluca belirtiliyor. Bu, kalibrasyon ve ölçüm ekipmanı hazırlığını ciddi biçimde kolaylaştırıyor.

Kimler CQI-12 eğitimi almalı?

• Boya ve yüzey işlem tesislerinde kalite sorumluları ve proses mühendisleri
• Boya hattı sorumluları ve vardiya amirleri
• Öz değerlendirmeyi yürütecek iç denetçiler
• Tedarikçi kalite geliştirme (SQA/SQD) ekipleri
• Boya veya kaplama hizmeti satın alan kuruluşların tedarikçi denetçileri
• IATF 16949 iç denetçileri
• Laboratuvar, banyo kontrolü ve kimyasal analiz sorumluları

Kaplama prosesi hakkında genel bir bilgi düzeyi katılımı kolaylaştırır ancak zorunlu değildir.

Eğitim İçeriği

Genel çerçeve

• AIAG CQI serisinin yapısı ve özel proses değerlendirmelerinin mantığı
• CQI-12’nin IATF 16949 ve müşteri özel gereklilikleriyle ilişkisi
• Kapsam: hangi kaplama prosesleri, hangi tablo
• Değerlendirici yetkinlik beklentileri
• Öz değerlendirme sıklığı ve kayıt yükümlülükleri

Değerlendirme yapısı

• Yönetim sorumluluğu ve kalite planlaması bölümü
• Saha, ekipman ve altyapı gereklilikleri
• Proses tablolarının mantığı ve doğru tablonun seçilmesi
• Ön işlem gereklilikleri: sulu ve mekanik ön işlemler
• Kaplama prosesine özgü teknik gereklilikler
• Kürleme ve fırın kontrolü gereklilikleri
• Test, ölçüm ve laboratuvar ekipmanı gereklilikleri

Değerlendirmenin yürütülmesi

• Değerlendirme öncesi hazırlık ve kapsam belirleme
• Objektif kanıt toplama teknikleri
• Bulguların sınıflandırılması ve gerekçelendirilmesi
• İş denetimi bulgularının kaydedilmesi
• Değerlendirme raporunun hazırlanması
• Düzeltici faaliyet takibi ve kapatma
• Müşteriye raporlama pratikleri

Uygulama çalışmaları

Katılımcılar örnek senaryolar üzerinden doğru proses tablosunu seçer, kanıt değerlendirmesi yapar ve bulgu yazar. Kuruma özel programlarda çalışmalar kendi boya hattınız ve mevcut kayıtlarınız üzerinden yürütülür; bu format eğitim sonrası doğrudan kullanılabilir bir öz değerlendirme taslağı üretir.

Eğitim Kazanımları

• CQI-12 değerlendirmesini bağımsız olarak yürütebilme
• Doğru proses tablosunu seçebilme ve gerekliliği doğru yorumlayabilme
• Ön işlem, kaplama ve kürleme adımlarını ayrı ayrı denetleyebilme
• Test ve ölçüm ekipmanı gerekliliklerini kontrol edebilme
• Objektif kanıta dayalı bulgu yazabilme
• Öz değerlendirme raporunu müşteriye sunulabilir formatta hazırlayabilme
• Tedarikçilerde CQI-12 denetimi yürütebilme

Süre ve Katılım Seçenekleri

Süre: Genel katılıma açık programlarda 1–2 gün. Kuruma özel programlarda kapsam ve uygulama çalışmalarının derinliğine göre belirlenir. Kendi hattınız üzerinden saha çalışması yapılacaksa 2 gün önerilir.

Katılım türü: Genel katılıma açık veya kuruma özel.

Eğitim metodu: Yüz yüze (kuruluşunuzda veya eğitim salonumuzda), uzaktan canlı bağlantı, kayıttan izleme.

Önemli not: Katılımcıların CQI-12 kılavuzunun güncel baskısına ve ilgili değerlendirme çalışma kitabına sahip olması gerekir. Bu dokümanlar telif korumalıdır ve eğitim kapsamında sağlanmaz; AIAG üzerinden temin edilmelidir.

Tarihler: Talepler doğrultusunda belirlenir.

Katılım Belgesi

Eğitimi tamamlayan katılımcılara katılım belgesi düzenlenir. Belge; katılımcı adı, eğitim kapsamı, tarih ve süre bilgisini içerir. Değerlendirici yetkinlik kayıtlarınızda ve müşteri denetimlerinde yetkinlik kanıtı olarak kullanılabilir.

İlgili CQI Eğitimleri

• CQI-11 — Galvanik Kaplama Sistem Değerlendirmesi
• CQI-9 — Isıl İşlem Sistem Değerlendirmesi
• CQI-23 — Plastik Kalıplama Sistem Değerlendirmesi

CQI-11 + CQI-12 kombine programı en sık talep edilen paketimizdir; her iki hattı da işleten tesisler için ortak bölümler bir kez işlenir.

Plastik parça boyayan tesislerde CQI-23 ile birlikte planlama da yaygındır.

Eğitimin Ötesinde: Uygulama Desteği

Geçiş sürecinde ihtiyaç olan her alanda danışmanlık hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.

• Öz değerlendirmenin birlikte yürütülmesi ve raporlanması
• Mevcut kayıt ve prosedür yapısının fark analizi
• Düzeltici faaliyet planının hazırlanması
• Tedarikçilerinizde bağımsız CQI-12 denetimi
• Müşteri denetimi öncesi hazırlık çalışması

CQI-12 Eğitimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

CQI-12 hangi prosesleri kapsıyor? Dönüşüm kaplamaları, anodizasyon, toz boya, püskürtme kaplamalar, daldırma ve santrifüj kaplamaları kapsar. Ayrıca birçok kaplama prosesinde ortak olan sulu ve mekanik ön işlemler ile kürleme adımları da değerlendirme kapsamındadır.

CQI-12’nin güncel baskısı hangisi? 3. baskı yürürlüktedir. 2020’de yayımlanmış ve Şubat 2012’den beri kullanılan 2. baskının yerini almıştır.

CQI-11 ile CQI-12 arasındaki fark ne? CQI-11 galvanik ve elektrolitik kaplama proseslerini, CQI-12 ise boya ve yüzey kaplama proseslerini kapsar. Her ikisini de yürüten tesisler iki değerlendirmeyi ayrı ayrı yapmalıdır.

Sadece toz boya yapıyoruz, yine de gerekli mi? Evet. Toz boya CQI-12 kapsamındadır. Ayrıca ön işlem ve kürleme adımlarınız da değerlendirmeye girer.

CQI-12 değerlendirmesi ne sıklıkla yapılmalı? Öz değerlendirmenin yılda en az bir kez yürütülmesi beklenir. Müşteri özel gereklilikleriniz daha sık bir periyot öngörebilir; sözleşmelerinizi kontrol etmenizi öneririz.

CQI-12 belgesi alabilir miyim? Hayır. CQI-12 bir belgelendirme standardı değil, öz değerlendirme kılavuzudur. IATF 16949 kapsamında müşteri özel gereklilikleri yoluyla devreye girer. Eğitim sonunda katılımcılara katılım belgesi düzenlenir.

Eğitim için kılavuzu satın almam gerekir mi? Evet. CQI-12 kılavuzu ve değerlendirme çalışma kitabı telif korumalı yayınlardır, eğitim kapsamında sağlanmaz. Katılımcıların güncel baskıya erişimi olması gerekir.

CQI-11 ve CQI-12 eğitimini birlikte alabilir miyiz? Evet, en sık talep edilen kombinasyonumuz budur. Değerlendirmelerin genel yapısı ortak olduğu için birleşik programda toplam süre ve maliyet ayrı ayrı katılıma göre düşer.