IATF 16949 belgeniz var, iç denetimleriniz düzenli yapılıyor, PPAP süreçleriniz işliyor. Müşteriniz tedarikçi denetimine geliyor ve denetçi soruyor:
“CQI-9 değerlendirmeniz ne zaman yapıldı?”
Bu soruyu ilk kez duyan firmalar az değil. Oysa CQI özel proses değerlendirmeleri, birçok OEM müşteri özel isteğinde yer alan, bu vesileyle dolaylı olarak IATF 16949 kapsamında da sorgulanan, ve hepsinin ötesinde “özel” proseslerin risklerini yönetmekte büyük fayda sağlayan rehberlerdir.
CQI Nedir?
CQI, Continual Quality Improvement (Sürekli Kalite İyileştirme) anlamına gelir ve AIAG (Automotive Industry Action Group) tarafından yayımlanan bir belge serisidir. Özel Proses Değerlendirmeleri ve Saha Kalite Süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik iki ayrı kategoride kılavuzlar sunar.
Her CQI özel proses değerlendirmesi, belirli bir üretim prosesine özgü kalite gerekliliklerini, değerlendirme kriterlerini ve denetim sorularını içerir. Amaç, o prosesteki riskleri sistematik olarak değerlendirmek ve prosesi sürekli iyileştirmektir. Dünyanın dört bir yanındaki otomotiv tedarik zincirinin öğrenilmiş derslerini süzerek pratik uygulamalara dönüştüren eşsiz bir bilgi havuzudur.
Hangi CQI, Hangi Prosesi Kapsar?
CQI-9 — Isıl İşlem Sistemi Değerlendirmesi Sertleştirme, tavlama, normalizasyon, karbürizasyon gibi ısıl işlem proseslerini kapsar. Fırın yönetimi, atmosfer kontrolü, proses parametrelerinin izlenmesi temel odak noktalarıdır. Otomotiv için ısıl işlem yapan veya yaptıran her tedarikçiyi ilgilendirir.
CQI-11 — Kaplama Sistemi Değerlendirmesi Elektrokimyasal kaplama proseslerini — nikel, krom, çinko, bakır kaplama gibi — kapsar. Banyo yönetimi, kimyasal kontrol, proses parametrelerinin izlenebilirliği değerlendirilir.
CQI-12 — Boyama Sistemi Değerlendirmesi Boya uygulaması proseslerini kapsar. Yüzey hazırlama, uygulama koşulları, kürleme ve kalite kontrol gereklilikleri ele alınır. Plastik ve metal boya proseslerini kapsayan iki ayrı modülü vardır.
CQI-15 — Kaynak Sistemi Değerlendirmesi Ark kaynağı, direnç kaynağı, lazer kaynağı gibi kaynak proseslerini kapsar. Kaynak prosesi yeterlilik çalışmaları, parametre yönetimi ve operatör yetkinliği temel konulardır.
CQI-17 — Lehimleme Sistemi Değerlendirmesi Ağırlıklı olarak elektronik ve elektrik bileşenlerinde kullanılan lehimleme proseslerini kapsar. Dalga lehimleme ve reflow lehimleme süreçleri değerlendirilir.
CQI-23 — Kalıplama Sistemi Değerlendirmesi Kalıplama ile yapılan prosesleri kapsar. Kalıp yönetimi, proses parametrelerinin izlenmesi ve hatalarının önlenmesi değerlendirilir.
CQI-27 — Döküm Sistemi Değerlendirmesi — Kum ve Kabuk Kalıp Kum kalıp ve kabuk kalıp döküm proseslerine özgüdür. CQI-23 ile birlikte döküm tedarikçileri için bütünsel bir değerlendirme seti oluşturur.
CQI-29 — Sert Lehimleme Sistemi Değerlendirmesi Sert lehimleme proseslerine özgüdür. CQI-29 ile birlikte sert lehimlemeye özel bütünsel bir değerlendirme sağlanır.
CQI 30 Kauçuk Kalıplama Kauçuk üretim proseslerini kapsar. Kauçuk kalıplama proseslerine karışımdan parçaya bütünsel bir değerlendirme seti oluşturur.
CQI 35 Kablo Demeti Kablo demeti proseslerini kapsar. Kablo demeti üretimine özel gereklilikleri bütünsel bir yaklaşımla sunar.
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Her CQI belgesi, puanlama sistemi içeren bir değerlendirme formu sunar. Gereklilikler tam olarak karşılanmadığında kanıtlarıyla raporlanır ve eylem planı oluşturulur.
Kim Yapabilir, Kim Yapmalıdır?
CQI değerlendirmeleri üç farklı şekilde gerçekleşebilir:
İç değerlendirme: Firmanın kendi eğitimli personeli tarafından yapılır. Rutin izleme ve sürekli iyileştirme için uygundur.
İkinci taraf değerlendirme: Müşteri (OEM veya Tier 1) kendi tedarikçisini CQI formatında değerlendirir. Tedarikçi denetimlerinin giderek yaygın parçası haline geliyor.
Üçüncü taraf değerlendirme: Bağımsız danışman veya belgelendirme kuruluşu tarafından yapılır. Hem hazırlık hem de tarafsız gözlem için değerlidir.
Firmalar Neden Hazırlıksız Yakalanıyor?
Sahada gördüğüm en yaygın senaryo şu: Firma IATF 16949 sertifikasına sahip, sistem belgeli ve düzenli denetimlerden geçiyor. Ancak CQI değerlendirmesi sadece form doldurmak için yapılmış— çünkü belgelendirme kuruluşu buna odaklanmıyor, müşteri talep etmediği sürece gündemin dışında kalıyor.
Ta ki yeni bir ihracat müşterisi ya da mevcut bir OEM tedarikçi denetimi isteyene kadar. Ya da daha kötüsü, özel proses kaynaklı bir problem yaşanana kadar!
Oysa CQI değerlendirmesi, proses parametrelerinin gözden geçirilmesini, ekipman kalibrasyonlarının doğrulanmasını, operatör eğitim kayıtlarının düzenlenmesini ve çoğu zaman proses prosedürlerinin yeniden yazılmasını gerektiriyor. Bunlar aceleye gelmez.
Proaktif Yaklaşım: Değerlendirmeyi Fırsata Dönüştürün
CQI değerlendirmelerini “müşteri geldiğinde yapılacak şeyler” listesinden çıkarıp rutin yönetim aracına dönüştüren firmalar farklı bir fayda keşfediyor:
Proses parametrelerini sistematik olarak gözden geçirmek, üretim kayıplarını ve hurda oranlarını düşürüyor. Kaynak prosesinde parametreleri CQI-15 formatında takip eden bir firma, aynı zamanda yeniden işlem maliyetini kontrol altına alıyor.
Bu bakış açısıyla CQI değerlendirmesi, müşteri baskısından değil, proses verimliliği hedefinden yürütülen bir iyileştirme aracına dönüşüyor.
Sonuç: CQI’yı Beklemeyin, Önce Siz Yapın
Müşteriniz sormadan önce kendi proseslerinizi CQI formatında değerlendirin. Eksikleri görün, aksiyon planınızı hazırlayın, iyileştirmeyi başlatın.
Denetimde hazırlıksız yakalanmak yerine, denetimde “biz bunu zaten yaptık, işte sonuçlarımız ve iyileştirme planımız” diyebilmek — bu fark, tedarikçi değerlendirmelerinde sizi bir adım öne taşır.
Bu araçları ekibinize öğretmek, mevcut uygulamanızı değerlendirmek veya sıfırdan doğru kurmak istiyorsanız, eğitimleri ve doküman kitlerini inceleyebilirsiniz.
Norma Systems — Standartlardan Çalışan Sistemlere.